Człowiek rzeczywiście emituje światło. Nie chodzi o metaforę, kamerę termowizyjną ani „aurę”, tylko o pojedyncze fotony powstające podczas reakcji chemicznych w żywych komórkach. Zjawisko nosi nazwę ultrasłabej emisji fotonów — UPE, ultraweak photon emission.
Część tych fotonów ma długości fal mieszczące się w zakresie światła widzialnego. Mimo to w całkowicie ciemnym pokoju nie zobaczymy świecącej dłoni ani zarysu twarzy. W klasycznym eksperymencie na ludziach opublikowanym w 2009 roku badacze określili intensywność emisji jako około 1000 razy niższą od czułości nieuzbrojonego oka. Do jej obrazowania użyli kamery CCD chłodzonej do −120°C, całkowicie zaciemnionego pomieszczenia i 20-minutowych ekspozycji.
Samo słowo „biophoton” potrafi wprowadzać w błąd. Biophoton nie jest szczególnym rodzajem fotonu i nie ma dodatkowych „biologicznych” albo „energetycznych” właściwości. Nazwa mówi jedynie, że foton został wyemitowany przez układ biologiczny. To ważne rozróżnienie, bo wokół rzeczywistego zjawiska fizycznego narosło sporo twierdzeń, których badania UPE nie potwierdzają.
Skąd bierze się światło emitowane przez człowieka i jak słabe jest naprawdę?
Najpierw trzeba rozdzielić UPE od promieniowania cieplnego. Każdy człowiek o temperaturze ciała w okolicach 37°C emituje promieniowanie elektromagnetyczne związane z temperaturą. Jego maksimum przypada w podczerwieni i właśnie dlatego ciało dobrze widać kamerą termowizyjną.
UPE ma inne źródło.
Podczas normalnej pracy komórek zachodzą reakcje utleniania i redukcji. Powstają przy tym reaktywne formy tlenu, ROS, m.in. w związku z pracą mitochondrialnego łańcucha oddechowego. ROS mogą reagować z lipidami, białkami i innymi składnikami komórki. Część takich reakcji prowadzi do powstawania cząsteczek w elektronowo wzbudzonym stanie.
Schemat można uprościć do kilku etapów:
- metabolizm komórkowy prowadzi m.in. do powstawania ROS;
- ROS uczestniczą w reakcjach utleniania lipidów, białek i innych cząsteczek;
- w kolejnych reakcjach mogą powstawać wzbudzone elektronowo produkty;
- po powrocie takiej cząsteczki do stanu o niższej energii część energii może zostać oddana jako foton.
W mechanizmie UPE szczególne znaczenie przypisuje się m.in. wzbudzonym grupom karbonylowym, tlenowi singletowemu oraz wzbudzonym pigmentom i fluoroforom. Emisja związana ze wzbudzonymi karbonylami przypada mniej więcej na obszar 350–550 nm. Dla tlenu singletowego opisywane są m.in. pasma około 634, 703 oraz 1270 nm. To nie oznacza jednak, że człowiek emituje trzy czy cztery konkretne „kolory”. Biologiczna UPE ma szerokie widmo, a wykonanie dokładnej spektroskopii przy tak małej liczbie fotonów jest technicznie znacznie trudniejsze niż samo stwierdzenie obecności emisji.
W pomiarach skóry dłoni obserwowano sygnał mniej więcej w zakresie 500–700 nm, z silniejszymi obszarami około 520–580 oraz 630–670 nm. Przynajmniej część fotonów znajduje się więc tam, gdzie ludzkie oko teoretycznie potrafi reagować na światło.
Dlaczego ich nie widzimy? Problemem jest strumień fotonów, nie sam kolor.
Foton wyemitowany przez skórę może polecieć w dowolnym kierunku. Tylko niewielka część emisji miałaby szansę dostać się przez źrenicę do siatkówki obserwatora. Do tego praktycznie każde normalne otoczenie — nawet takie, które wydaje nam się bardzo ciemne — dostarcza znacznie większej liczby fotonów niż powierzchnia ludzkiej skóry. Informacja, że UPE jest „około 1000 razy za słaba dla oka”, pochodzi z konkretnego zestawu badań i należy ją traktować jako obrazowe przybliżenie skali, a nie biologiczną stałą obowiązującą każdego człowieka w każdych warunkach.
Podobnie trzeba uważać z wartościami podawanymi w jednostce fotonów na sekundę na centymetr kwadratowy.
W literaturze spotyka się liczby od kilku lub kilkudziesięciu do setek fotonów/s/cm² przy spontanicznej emisji związanej z normalnymi procesami metabolicznymi. Przy nasilonych procesach oksydacyjnych wyniki mogą dochodzić do setek lub tysięcy fotonów/s/cm². W przeglądach dotyczących UPE skóry można znaleźć również szeroki zakres rzędu około 10–1000 fotonów/s/cm².
Nie ma tu sprzeczności wymagającej wyboru jednej „prawidłowej” liczby. Człowiek nie ma stałej jasności UPE.
Na wynik wpływają między innymi:
- miejsce na ciele;
- aktualny stan metaboliczny tkanki;
- stres oksydacyjny;
- wcześniejsza ekspozycja na światło, w tym UV;
- pora pomiaru;
- zakres długości fal rejestrowany przez detektor;
- wydajność kwantowa urządzenia;
- geometria układu optycznego;
- sposób wyznaczania i odejmowania tła;
- wielkość analizowanego fragmentu skóry;
- czas ekspozycji.
To dlatego wartości pochodzących z dwóch różnych laboratoriów nie powinno się porównywać tak, jak dwóch odczytów wykonanych tym samym termometrem. Szczególnie łatwo popełnić błąd, zestawiając średnią emisję dużego obszaru z lokalnym maksimum zmierzonym w niewielkim fragmencie skóry.
Jest jeszcze jedna rzecz, którą łatwo przeoczyć. Fotony rejestrowane nad powierzchnią człowieka pochodzą przede wszystkim z optycznie dostępnych tkanek, zwłaszcza skóry. Światło powstające głębiej musi przejść przez kolejne warstwy tkanki, gdzie jest pochłaniane i rozpraszane. Sam odczyt wykonany nad skórą nie pozwala więc stwierdzić: „te fotony pochodzą z wątroby” albo „ten sygnał pokazuje pracę trzustki”. Tak daleko z obecnej wiedzy o UPE przejść się nie da.
Eksperyment z 2009 roku pokazał rytm emisji. Nie pokazał, że każdy człowiek „świeci” najmocniej o 16:00
Jednym z najlepiej znanych doświadczeń dotyczących UPE człowieka jest praca Masakiego Kobayashiego, Daisuke Kikuchiego i Hitoshiego Okamury opublikowana w 2009 roku w „PLOS ONE”. Badanie jest często przedstawiane w internecie jako dowód, że „człowiek świeci najmocniej po południu”. Sam wynik jest interesujący. Problem zaczyna się wtedy, gdy z niewielkiego eksperymentu robi się uniwersalny zegar świecenia całej populacji.
W doświadczeniu uczestniczyło pięciu zdrowych mężczyzn w wieku około 20–29 lat. Nie mieli chorób skóry i nie przyjmowali leków doustnych. Pomiary prowadzono przez trzy dni, co trzy godziny, od 10:00 do 22:00. Badani spali w nocy, a na tydzień przed eksperymentem mieli utrzymywać regularne godziny snu.
Procedura pokazuje, jak daleko prawdziwy pomiar UPE znajduje się od zwykłego zrobienia zdjęcia w ciemnym pokoju.
Przed rejestracją:
- powierzchnię ciała delikatnie przecierano letnią wodą;
- uczestnik spędzał 15 minut w ciemności;
- później przez 20 minut siedział przed detektorem;
- rejestrowano także temperaturę powierzchni ciała;
- mierzono temperaturę w jamie ustnej;
- po pomiarze pobierano ślinę do oznaczenia kortyzolu.
Do obrazowania zastosowano układ CCD o rozdzielczości matrycy 2048 × 2048 pikseli, z pikselem 13,5 × 13,5 µm. Podczas właściwego eksperymentu wykorzystywano binning 8 × 8, co dawało obraz 256 × 256. Detektor chłodzono do −120°C.
Ta temperatura nie jest techniczną ciekawostką dodaną dla efektu. Przy próbie mierzenia ekstremalnie słabego światła szum własny matrycy może być porównywalny z badanym sygnałem. Chłodzenie ogranicza generowanie elektronów w detektorze, gdy nie pada na niego żaden foton. W zastosowanym układzie prąd ciemny wynosił około 0,65 elektronu na piksel na godzinę, a szum odczytu poniżej 4,5 elektronu RMS. Wydajność kwantowa przy maksimum czułości sięgała 75%.
Jeszcze bardziej praktyczna jest podana przez autorów granica detekcji. Dla ich konfiguracji minimalną liczbę fotonów możliwą do wykrycia na powierzchni badanego oszacowano na około 100 fotonów/s/cm² na piksel pomiarowy.
Co zobaczyli?
Emisja była stosunkowo słaba rano, później rosła i osiągała maksimum późnym popołudniem, około 16:00, a następnie malała. Analiza zmienności w ciągu dnia dała wynik p<0,005.
Twarz emitowała więcej fotonów niż tułów. Najsilniejszy sygnał występował szczególnie w okolicy policzków i ust. Na policzku około godziny 16:00 rejestrowano lokalnie wartości sięgające około 3000 fotonów/s/cm², mniej więcej dwa razy większe niż około 10:00.
Ta liczba wygląda na pierwszy rzut oka dziwnie, jeśli chwilę wcześniej mówiło się o dziesiątkach czy setkach fotonów. Właśnie dlatego nie należy traktować zakresu 10–100 fotonów/s/cm² jako „normy człowieka”. Wynik 3000 dotyczył lokalnego maksimum na policzku, w konkretnej konfiguracji pomiarowej i o konkretnej porze dnia. Literatura opisuje wartości rzędu tysięcy fotonów przy silniejszej emisji związanej z procesami oksydacyjnymi.
Jeszcze ciekawsze było zestawienie UPE z temperaturą.
Najcieplejsze obszary na termogramie nie pokrywały się z obszarami emitującymi najwięcej fotonów. Autorzy nie wykazali też istotnej korelacji między temperaturą w jamie ustnej a intensywnością UPE; raportowana korelacja wynosiła około r=0,163 przy p=0,1682. To istotny szczegół, bo pokazuje, że obraz uzyskany przez detektor UPE nie był po prostu inną wersją termowizji.
Badacze sprawdzili również kortyzol. Uzyskali ujemną korelację r=−0,3074 przy p<0,002.
Tutaj łatwo przesadzić z interpretacją. Wartość r około −0,31 oznacza zależność raczej słabą. Na jej podstawie nie można przewidzieć stężenia kortyzolu z „jasności” skóry ani tym bardziej stworzyć fotonicznego testu stresu. Kortyzol sam ma silny rytm dobowy, podobnie jak wiele procesów metabolicznych. Czas dnia jest więc potencjalnym wspólnym czynnikiem wpływającym na obie zmienne.
Badanie wspiera hipotezę, że zmiany UPE są związane z dobowym rytmem metabolizmu i procesów redoks. Nie ustala prostego mechanizmu typu „kortyzol spada, więc człowiek zaczyna świecić mocniej”.
Najważniejsze ograniczenie leży jednak gdzie indziej: badano pięciu ludzi.
W niektórych analizach publikacji pojawia się n=15, ponieważ pięciu uczestników badano przez trzy dni. To zwiększa liczbę obserwacji, ale nie zamienia pięciu biologicznie niezależnych osób w piętnaście. Nie badano kobiet, dzieci, osób starszych ani reprezentatywnej próby populacji.
Dlatego z tego eksperymentu można wyciągnąć kilka mocnych wniosków:
- UPE człowieka można obrazować przy pomocy odpowiednio czułego układu;
- intensywność emisji może zmieniać się w ciągu dnia;
- różne części ciała mogą dawać różny sygnał;
- rozkład UPE nie jest tym samym co rozkład temperatury skóry.
Nie można natomiast powiedzieć, że każdy człowiek świeci najmocniej dokładnie o godzinie 16:00. Taki wniosek wykraczałby poza możliwości tego eksperymentu.
Pomiar pojedynczych fotonów jest realny. „Skan całego zdrowia z biophotonów” nadal nie jest diagnostyką
Największa trudność w badaniu UPE nie polega dziś na udowodnieniu, że żywe tkanki emitują fotony. Trudno jest ustalić, jaka część zliczeń naprawdę pochodzi z badanego procesu biologicznego.
Przy tak małym sygnale przeszkadza niemal wszystko: światło przechodzące przez szczelinę drzwi, dioda urządzenia, szum elektroniki, promieniowanie tła, przypadkowe zdarzenia w matrycy czy światło wyemitowane przez skórę po wcześniejszym oświetleniu.
Ten ostatni problem ma własną nazwę — delayed luminescence, czyli opóźniona luminescencja. Materiał biologiczny po ekspozycji na światło może przez pewien czas emitować bardzo słaby sygnał związany z wcześniej pochłoniętą energią. Jeśli badany wejdzie prosto z jasno oświetlonego pomieszczenia pod bardzo czuły detektor, część zarejestrowanego światła nie musi odpowiadać spontanicznej UPE, którą chcemy zmierzyć.
Dlatego okres adaptacji do ciemności nie jest rytuałem. Ma ograniczyć konkretny artefakt.
Rozsądna procedura pomiarowa wymaga co najmniej:
- bardzo dobrego odcięcia światła zewnętrznego;
- okresu adaptacji badanego do ciemności;
- znajomości poziomu tła i szumu samego detektora;
- stabilnych warunków pracy urządzenia;
- właściwej rejestracji trwającej dostatecznie długo, by zebrać słaby sygnał;
- odjęcia tła;
- kalibracji, jeśli wyniki mają być wyrażane ilościowo;
- sprawdzenia, czy rezultat daje się powtórzyć.
Do UPE wykorzystuje się przede wszystkim fotopowielacze PMT oraz bardzo czułe kamery, m.in. CCD i EMCCD. Nie ma urządzenia idealnego do wszystkiego.
PMT bardzo dobrze nadaje się do zliczania niezwykle słabego światła. Jeśli chcemy jednak zobaczyć dokładną mapę emisji całej twarzy, sam pojedynczy fotopowielacz nie daje wygodnie takiej informacji przestrzennej.
Kamera robi coś odwrotnego: pozwala zbudować obraz, ale rozdziela dostępny sygnał na wiele pikseli. Przy ekstremalnie słabej emisji oznacza to, że na każdy piksel przypada jeszcze mniej fotonów. Potrzebne są długie ekspozycje, duża sprawność detekcji i bardzo niski poziom szumu.
Smartfon nie jest zamiennikiem takiego układu.
Nawet dobry współczesny telefon w trybie nocnym korzysta z wielokrotnych ekspozycji, agresywnego wzmacniania oraz obróbki obliczeniowej. Przy bardzo małej ilości światła na zdjęciu pojawiają się szumy, hot pixele i artefakty przetwarzania. Telefon nie jest też skalibrowanym licznikiem fotonów pracującym w kontrolowanym środowisku.
Jeżeli po przykryciu aparatu i wykonaniu długiej ekspozycji zobaczysz na zdjęciu jasne punkty, nie ma podstaw, żeby nazywać je biophotonami. Znacznie bardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem jest elektronika matrycy.
Podobnie należy patrzeć na efektowne obrazy pokazujące człowieka otoczonego zieloną, żółtą albo czerwoną poświatą. W prawdziwym obrazowaniu słaby sygnał bardzo często przedstawia się za pomocą pseudokolorów. Kolor zostaje przypisany do liczby zliczeń, dzięki czemu różnice są łatwiejsze do zauważenia. Czerwona plama na takim obrazie nie musi oznaczać, że skóra emituje czerwone światło widoczne dla oka.
UPE ma mimo wszystko cechy, które sprawiają, że naukowcy nie traktują jej wyłącznie jako ciekawostki. Pomiar może być bezkontaktowy, nie wymaga podawania znacznika i reaguje na procesy związane ze stresem oksydacyjnym. Skóra jest tutaj szczególnie dobrym obiektem: znajduje się bezpośrednio przed detektorem i jest wystawiona na czynniki zwiększające utlenianie, np. promieniowanie UV. W badaniach dermatologicznych UPE wykorzystywano m.in. do obserwowania zmian oksydacyjnych skóry oraz działania antyoksydantów i ochrony przeciwsłonecznej.
To jest poziom, na którym metoda ma już realne znaczenie badawcze.
Znacznie dalej znajduje się pomysł diagnozowania konkretnych chorób.
Opisywano różnice UPE związane z różnymi stanami fizjologicznymi i chorobami, a przeglądy naukowe analizowały m.in. doniesienia dotyczące cukrzycy, zaburzeń neurologicznych czy zmian wynikających ze stresu oksydacyjnego. Nadal brakuje jednak tego, czego wymaga się od normalnego testu klinicznego: dobrze ustalonych wartości referencyjnych, standaryzacji między urządzeniami, wysokiej czułości i swoistości dla konkretnego rozpoznania oraz dowodu, że wynik zmienia decyzję lekarską na lepszą.
Już przegląd metodologiczny dotyczący pomiarów UPE u ludzi wskazywał potrzebę prowadzenia badań na znacznie większych populacjach, rzędu około 50–100 uczestników, wykorzystywania informacji widmowej zamiast samej intensywności i stosowania lepszych metod analizy statystycznej. Nowsze przeglądy nadal opisują zastosowania medyczne jako kierunek rozwoju, nie dojrzały odpowiednik morfologii, rezonansu czy dermatoskopii.
Ciekawy przykład pojawił się w 2025 roku. Badacze analizowali UPE w okolicy głowy równolegle z aktywnością neuroelektryczną i sprawdzali, czy bardzo słabe sygnały optyczne zmieniają się podczas wykonywania zadań oraz stymulacji. Uzyskano wyniki wskazujące na zależności między właściwościami UPE i aktywnością mózgu, a autorzy zaproponowali określenie photoencephalography.
Brzmi atrakcyjnie, ale znajduje się na etapie eksperymentalnym. W 2025 roku opublikowano nawet szczegółowy protokół prowadzenia takich pomiarów. To pokazuje rozwijający się kierunek badawczy, nie pojawienie się gotowej alternatywy dla EEG. Potrzebne są niezależne replikacje, większe grupy i sprawdzenie, czy metoda daje informację, której nie uzyskujemy prostszym sposobem.
Najbardziej użyteczny podział obecnego stanu wiedzy wygląda więc tak:
Dobrze potwierdzone:
- żywe tkanki emitują ultrasłabe światło;
- emisja wiąże się z procesami oksydacyjnymi i powstawaniem wzbudzonych produktów reakcji;
- część widma przypada na zakres widzialny;
- sygnał można rejestrować specjalistycznymi detektorami;
- intensywność zmienia się zależnie od miejsca pomiaru i warunków fizjologicznych.
Obiecujące, ale nadal badawcze:
- monitorowanie zmian oksydacyjnych skóry;
- ocena reakcji na UV i antyoksydanty;
- wykorzystywanie UPE jako dodatkowej informacji o stanie metabolicznym;
- eksperymentalne pomiary związane z aktywnością mózgu.
Niepotwierdzone jako rutynowa diagnostyka:
- rozpoznawanie konkretnej choroby wyłącznie na podstawie „mapy biophotonów”;
- ocenianie stanu wszystkich narządów przez pomiar światła z dłoni lub palców;
- diagnozowanie „energii organizmu”, osobowości albo „zaburzeń aury”.
Jeśli ktoś oferuje komercyjne badanie UPE, najbardziej użyteczne pytania nie dotyczą wyglądu kolorowego obrazu. Trzeba zapytać:
- jaki dokładnie detektor znajduje się w urządzeniu;
- jaki ma zakres widmowy i wydajność kwantową;
- jaki jest poziom prądu ciemnego i innych zliczeń tła;
- jak długo badany przebywa w ciemności przed pomiarem;
- jak mierzy się i odejmuje tło;
- jak wykonywana jest kalibracja;
- jak sprawdzono powtarzalność wyniku;
- czy kolorowy obraz przedstawia dane pomiarowe, czy wyłącznie wizualizację programu;
- jaką czułość i swoistość osiąga urządzenie dla choroby, którą rzekomo ma wykrywać.
Jeżeli producent obiecuje wykrycie kilkunastu niezwiązanych ze sobą problemów zdrowotnych, a nie potrafi podać nawet poziomu tła detektora i błędu pomiarowego, problem nie polega na tym, że „nauka jeszcze tego nie rozumie”. Nie pokazano po prostu danych potrzebnych do uznania takiego badania za wiarygodne.
FAQ — najczęstsze pytania o światło emitowane przez człowieka
Czy człowiek naprawdę emituje światło?
Tak. Żywe tkanki emitują bardzo małą liczbę fotonów w związku z reakcjami metabolicznymi i oksydacyjnymi. Zjawisko nazywa się ultrasłabą emisją fotonów, czyli UPE.
Czy biophoton jest specjalnym rodzajem światła?
Nie. To zwykły foton. Określenie „biophoton” odnosi się do biologicznego pochodzenia emisji, a nie do wyjątkowych właściwości samego fotonu.
Czy człowieka można zobaczyć świecącego w całkowitej ciemności?
Nie. Emisja jest wielokrotnie za słaba. W klasycznym badaniu obrazującym UPE człowieka jej intensywność określono jako około 1000 razy poniżej czułości nieuzbrojonego oka.
Dlaczego jedne publikacje podają kilkadziesiąt fotonów/s/cm², a inne kilka tysięcy?
Ponieważ nie istnieje jedna stała wartość UPE człowieka. Wynik zależy od tkanki, stanu oksydacyjnego, miejsca i czasu pomiaru oraz parametrów urządzenia. Kilka tysięcy fotonów/s/cm² może oznaczać lokalne maksimum albo emisję nasiloną przez procesy oksydacyjne, a nie typową średnią z dużej powierzchni.
Czy kamera termowizyjna pokazuje UPE?
Nie. Termowizja rejestruje przede wszystkim podczerwień związaną z temperaturą powierzchni ciała. W eksperymencie z 2009 roku mapa temperatury i mapa UPE wyraźnie się różniły.
Czy każdy człowiek świeci najmocniej około 16:00?
Nie ma podstaw do takiego wniosku. Maksimum około 16:00 zaobserwowano w niewielkim eksperymencie obejmującym pięciu młodych mężczyzn. Badanie pokazało możliwość występowania rytmu dobowego, ale nie ustaliło uniwersalnej godziny maksimum dla całej populacji.
Czy policzki rzeczywiście emitują około 3000 fotonów/s/cm²?
Taką maksymalną lokalną wartość odnotowano około godziny 16:00 w eksperymencie Kobayashiego i współpracowników. Nie jest to jednak uniwersalna norma dla policzka ani całego ciała.
Czy poziom UPE pozwala zmierzyć stres lub kortyzol?
Nie. W badaniu z 2009 roku wystąpiła słaba ujemna korelacja między UPE i kortyzolem, r=−0,3074. Nie daje ona podstaw do przeliczania liczby fotonów na poziom kortyzolu ani stresu psychicznego.
Czy promieniowanie UV może zwiększać emisję fotonów ze skóry?
Może zwiększać procesy oksydacyjne, a przez to także UPE. Przy takich doświadczeniach trzeba jednak oddzielić spontaniczną emisję od opóźnionej luminescencji pojawiającej się po wcześniejszym oświetleniu skóry.
Czy światło zmierzone na brzuchu pozwala ocenić pracę znajdujących się pod nim narządów?
Nie w prosty sposób. Światło powstające w głębokich tkankach jest po drodze pochłaniane i rozpraszane. Zewnętrzna UPE człowieka jest w dużej mierze związana ze skórą i nie można na podstawie powierzchniowego odczytu dowolnie przypisywać sygnału konkretnemu narządowi.
Czy smartfonem można sfotografować własne biophotony?
Typowy smartfon nie zapewnia warunków potrzebnych do wiarygodnego pomiaru UPE. Jasne punkty widoczne na długiej ekspozycji znacznie częściej są szumem matrycy, hot pixelami albo pozostałością światła otoczenia niż rejestracją emisji biologicznej.
Czy kolorowa „aura” na obrazie z kamery UPE pokazuje prawdziwe kolory światła emitowanego przez ciało?
Nie musi. Obrazy bardzo słabego sygnału często przedstawia się w pseudokolorach. Program może oznaczać małą intensywność kolorem niebieskim, a większą czerwonym, choć badana osoba w rzeczywistości nie emituje takiej widocznej kolorowej poświaty.
Czy UPE stosuje się już do diagnozowania chorób?
UPE jest przede wszystkim metodą badawczą. Istnieją eksperymenty dotyczące skóry, stresu oksydacyjnego, stanów fizjologicznych i aktywności mózgu, ale nie ma podstaw, by traktować dowolny „skan biophotonowy” jako równoważny zwalidowanemu badaniu klinicznemu.
Czy UPE dowodzi istnienia ludzkiej aury?
Nie. Potwierdzenie, że w reakcjach biochemicznych powstają fotony, nie potwierdza ezoterycznych koncepcji aury, biopola ani możliwości diagnozowania zdrowia poprzez jego kolor.
Co sprawdzić najpierw, jeśli ktoś oferuje „badanie biophotonów”?
Najpierw poproś o dokładny model detektora, sposób pomiaru tła i procedurę kalibracji. To trzy podstawowe informacje. Jeżeli nie da się ich uzyskać, a urządzenie mimo tego ma wykrywać choroby, „zaburzenia energii” albo stan wielu narządów jednym skanem, nie ma sensu zaczynać od interpretowania kolorowej mapy. Najpierw trzeba usunąć podstawowy błąd: nie zakładać, że każde urządzenie używające słowa „biophoton” rzeczywiście wykonuje wiarygodny pomiar UPE.
